İKTİSAT FAKÜLTESİNİ AÇIŞ NUTKU (ÖZET)

                                                                                            Rektör Prof. Dr. Cemil BİRSEL

4 Şubat 1937 – Perşembe

Sayın dinleyiciler,

Atatürk, 1923 Şubatı'nda İzmir'de (millet ve memleketin iktisadi kabiliyet ve ihtiyaçlarını tetkik için) toplanan İktisat Kongresini açarken: “Fakat arkadaşlar, iktisat demek, yaşamak için ne lazımsa onların hepsi demektir. Ziraat demektir, ticaret demektir, herşey demektir. Çocuklarımızı o suretle yetiştirmeliyiz ki ticarette de, ziraatte de, hayatın bütün faaliyet sahalarında da müsmir olsunlar, müessir olsunlar” demişti.

1931 Temmuzu'nda, Ankara Hukuku'nun yeni mezunlarına verdiğim bir yemekte bazı vekillerimiz de bulunuyordu. Yemekte Ankara Hukuku'nun inkişafından bahsolunurken, memleketin eksik bir müessesesine temas edildi ve hatıram beni yanıltmıyorsa, bir iktisat fakültesi eksiğini en evvel Hariciye vekilimiz Tevfik Rüştü Aras öne sürdü. Bu iş epey konuşulduktan sonra, bu fakültenin kurulması için hemen teşebbüs alınmasına karar verildi. Eğer o vakit bu teşebbüs alınsaydı İktisat Fakültesini memleket, altı yıl evvel kazanmış olacaktı.

Şimdilik şu kadarını söyleyeyim ki, asrımız asıl iktisat asrıdır. İktisat elbette en eski zamanlardan beri insanların ve insanlardan mürekkep kümelerin münasebetlerine hakim olmuştu. Tarihi maddiciliğe kadar gitmeksizin dünyayı idare eden bütün büyük hadiselerde iktisadın da rolünü görmekteyiz. Yine görmekteyiz ki, milletlerin yükselişi de, düşüşü de iktisada bağlıdır.

Atatürk yine İzmir Nutku'nda diyor ki: “Kılıçla fütuhat yapanlar, sapanla fütuhat yapanlara yenilmeğe ve yerlerini bunlara terk etmeye mahkumdurlar. Sapanla kılınç mücadelesinde nihayet muzaffer olan, sapandır. Siyasi ve askeri zaferler ne kadar büyük olursa olsunlar, iktisadi zaferlerle tetevvüç edemezlerse payidar olamazlar. Bu sözleri bir iktisatçı, bir nazariyeci, bir profesör söyleseydi yine bunların doğruluğu ve kıymeti önünde eğilirdik. Fakat bu sözleri söyleyen, bir iktisatçı, bir profesör değil, bir askerdir, tarihin eşsiz zaferlerini en güç şartlar içinde elde etmiş en büyük askerdir.

Memleketimize iktisat bilgisi yeni girmemiştir. Bunu veren müesseseler vardı. Bunların bu bakımdan memlekete yaptıkları hizmeti takdir ile anmak borçtur. Fakat Türkiye Cumhuriyeti'nin bugünkü durumda ekonomik elemanlara hem keyfiyet, hem kemiyet itibarile daha çok ihtiyacı, iktisat tahsilini daha genişletmeği ve onu tahsilin en yüce mertebesi olan Üniversite çerçevesine almağı icap ettirmiştir.

İKTİSAT FAKÜLTESİ

AÇILIRKEN (ÖZET)

Prof. Ömer Celal SARÇ

Muhterem Rektör, Muhterem dinleyiciler,

Bugün İstanbul Üniversitesi ailesine iltihakını kutladığımız İktisat Fakültesi'nin tesisine amil olan sebepleri Rektörümüz açılış hitabelerinde anlattılar. Sözü, Fakültenin ilk dersini verecek olan Prof. Kessler'e bırakmadan önce, Sayın Rektörümüzün beyanatına, mesleki mahiyette birkaç kelime ilave etmeme, aynı zamanda da arkadaşlarımın ve şahsımın Fakültenin kuruluşu münasebetiyle duyduklarımızı kısaca izhar eylememe müsaadenizi dilerim.

Bir millet için haiz bulunduğu önemi, Rektörümüzün, en salahiyetli bir ağzın ifadesiyle izah etmiş olduğu iktisatta dahi, terakki bir ilim ve irfan meselesidir. Nüfusun artışı, insanların münasebetlerinin sıklaşması, tekniğin tekamülü, ihtiyaçların çoğalması, ekonomik hadiseleri çok girift ve mudil bir hale getirmiş ve devlet memuru olarak veya hususi surette iktisadi işlerde çalışmak isteyenlerin geniş iktisadi bilgi sahibi olmalarını zaruri kılmıştır.

İktisadi Bilgisi, iktisadi hadiselerin mudilleşmesi nispetinde genişlemiş ve teşaüp etmiştir. Artık bu bilginin tahsilini başka disiplinlerin çerçevesine sığdırmağa imkan kalmamıştır. Bu sebeple, eskiden Hukuk ve Felsefe gibi şubeler içinde okutulan İktisat İlmi, belli başlı memleketlerde müstakil bir tahsil mevzuu olmuş ve Üniversitelerde iktisadi hayatta çalışacak olanları hazırlayan müstakil iktisat tahsil şubeleri, fakülteler kurulmuştur.

Yeni Fakülteye, memleketimizin ekonomik inkişafını hazırlamak hususunda çok mühim vazifeler düşmektedir. İktisat Fakültesi daha işlenmemiş olan bunca iktisadi meselelerimiz hakkında araştırmalar yapıp Türkiye'nin realitelerini ilmen tespite çalışacak, ayni zamanda da yurdumuzun iktisadi kalkınmasını gerçekleştirecek bilgili, ihatalı unsurları, bir gün devletin sanayi işletmelerinin, bankalarının, mali ve iktisadi teşkilatının başına geçmeğe veya hususi olarak Ticarethaneler, Fabrikalar idare etmeğe namzet, genç Türk iktisatçılarını yetiştirecektir. Ayrıca da istikbalin Türk iktisat Profesör ve alimlerini hazırlayacaktır.

                                                                   T.C.

Resmî Gazete

Tesis Tarihi: 7 Teşrinievvel 1336

KARARNAMELER

Kararname No: 5719

11 / 10 / 1934 tarih ve 2 / 1357 sayılı kararnameye ektir: İstanbul Üniversitesi Talimatnamesi'nin birinci maddesinde yazılı Üniversiteyi teşkil eden Fakülteler arasına yeni teşkil edilen “İktisad Fakültesi”nin de ilavesi; Maarif vekilliği'nin 2 / 12 / 1936 tarih ve 10592 sayılı tezkeresile yapılan teklifi üzere İcra vekilleri Heyeti'nce 14 / 12 / 1936 da onanmıştır.

14 / 12 / 1936

REİSİCUMHUR

K. ATATÜRK

Başvekil                      Adliye vekili               Milli Müdafaa vekili   Dahiliye vekili

İ. İNÖNÜ       Ş. SARACOĞLU                  K. ÖZALP                 Ş. KAYA

Hariciye vekaleti V.   Maliye vekili   Maarif vekili   Nafıa vekili

Ş. SARACOĞLU                  F. AĞRALI    S. ARIKAN   A. ÇETİNKAYA

İktisad vekili                          Sıhhat ve İçtimai Muavenet vekili

C. BAYAR                            Dr. R. SAYDAM

Gümrük ve İnhisarlar vekili               Ziraat vekili

R. TARHAN                         M. ERKMEN

2 / 1357 numaralı kararname 2837 sayılı Resmi Gazete'dedir.